H. Modrzejewska zapisała się w historii polskiego dramatu jako jedna z najwybitniejszych aktorek. Ciekawe, że jej nazwisko jest najczęściej kojarzone z legendarnym angielskim pisarzem i dramaturgiem Williamem Szekspirem, ponieważ Helena promowała jego twórczość i grała główne role w spektaklach na podstawie dzieł tego klasyka – pisze krakowskiye.eu.
H. Modrzejewska to kobieta, która już w XIX wieku przełamywała stereotypy związane z płcią, budując udaną karierę aktorską i zdobywając sławę w Polsce i Ameryce. Należała do najpiękniejszych kobiet swojej epoki.
Historia życia H. Modrzejewskiej
H. Modrzejewska urodziła się 12 października 1840 roku w Krakowie. Jej matka, Józefa Benda, była wdową po bogatym kupcu, zaś Helena była jej nieślubną córką. Nazwisko ojca znanej krakowskiej aktorki jest nieznane. Istnieje przypuszczenie, że ojcem Heleny mógł być książę Władysław Sanguszko, chociaż sama Helena ojcem nazywała przyjaciela swojej matki Michała Opida.
Dwaj przyrodni bracia Heleny, Feliks i Józef, również zostali aktorami. Co ciekawe, tak naprawdę aktorka nazywała się Jadwiga Helena Misel, a na początku kariery aktorskiej przyjęła pseudonim Modrzejewska. Helenę wysłano najpierw, by pobierała naukę, mieszkając w internacie dla dziewcząt, a później do szkoły prowadzonej przez siostry prezentkil
Helena Modrzejewska swoją karierę zaczynała na scenach prowincjonalnych miasteczek. Współpracowała z Gustawem Zimajerem, dzięki któremu po raz pierwszy wystąpiła w 1861 roku w Bochni, a także w Przemyślu, Nowym Sączu, Rzeszowie i Brzeżanach.
W 1862 roku Helena po raz pierwszy wystąpiła przed lwowską publicznością. 3 role, które zagrała, przyniosły jej kontrakt z lwowskim teatrem, gdzie Helena po raz pierwszy zagrała w dramacie romantycznym „Balladyna” Juliusza Słowackiego. Jednak będąc młodą i niedoświadczoną aktorką, nie mogła liczyć na główne role.
Z tego powodu w 1863 roku H. Modrzejewska udała się do Iwano-Frankiwska i Czerniowców. Tam po mistrzowsku wykonała inne role Słowackiego – Marii Stuart ze sztuki o tym samym tytule i Amelii ze sztuki „Mazepa”. Zagrała też rolę Ludwiki w „Zdradzie i miłości” Friedricha Schillera i Barbary Radziwiłłówny w tragedii Alojzego Felińskiego.
Pod naciskiem jej ówczesnego męża Gustawa Zimajera, Modrzejewska próbowała podpisać kontrakt z Teatrem Wiedeńskim, ale jej niemiecki okazał się niewystarczająco dobry i została odrzucona.
Po rozwodzie z Zimajerem Helena przeniosła się do Krakowa, gdzie zadebiutowała w październiku 1865 roku. Dyrektor artystyczny krakowskiego teatru Stanisław Koźmian stworzył repertuar łączący klasykę polską i zagraniczną oraz dramaty współczesne. Skupił grono najciekawszych polskich aktorów tamtych czasów. Koźmian stworzył specjalny teatr, tzw. „szkołę krakowską”, w którym starał się odsłonić psychologię bohaterów spektaklu.
Spektakle i wybitne role H. Modrzejewskiej
H. Modrzejewska po raz pierwszy wystąpiła w roli Sary w spektaklu „Salomon” Wacława Szymanowskiego w Teatrze Krakowskim. Do najważniejszych ról H. Modrzejewskiej w tym czasie należały: Anna Oświęcimówna w sztuce Mikołaja Bołoz Antoniewicza, księżniczka Eboli w sztuce „Don Carlos” i Amalia w „Zbójcach” Schillera.
W tym samym czasie zagrała główną rolę – Porcji w „Kupcu weneckim” W. Szekspira. W następnym roku zagrała rolę Ofelii w “Hamlecie” W. Szekspira i Dony Sol w “Hernani” Victora Hugo, a także inne główne role. W tym czasie jej role zostały triumfalnie przyjęte przez publiczność i krytykę. H. Modrzejewska grała w krakowskim Starym teatrze przez 3 lata, wypracowując własny styl aktorski.
W 1868 roku Helena występowała już w Teatrze Warszawskim, gdzie również odnosiła ogromne sukcesy i była czołową polską aktorką dramatu i komedii. To dzięki niej stołeczna publiczność po raz pierwszy zobaczyła “Hamleta” Szekspira, przetłumaczonego na język polski. Również dzięki niej do repertuaru teatru weszły sztuki „Maria Stuart” i „Mazepa” J. Słowackiego.
W tym samym czasie Modrzejewska grała w teatrach Krakowa i Lwowa. Szczególne miejsce w jej repertuarze zajmował W. Szekspir i w ciągu swojej kariery zagrała w jego sztukach około 95 razy.
W lipcu 1867 roku H. Modrzejewska po raz ostatni pojawiła się w Warszawie i później wraz z drugim mężem, Karolem Chłapowskim, wyjechała do Ameryki. Po intensywnym kursie języka angielskiego zadebiutowała w California Theatre, gdzie odniosła ogromny sukces.
Jesienią 1877 roku H. Modrzejewska wyruszyła w tournée po Ameryce, występując na scenach Nowego Jorku, Filadelfii, Bostonu i Waszyngtonu.