Społeczność żydowska w Krakowie ma długą i bogatą historię, a także wiele tradycji. Przez wiele lat Żydzi stanowili integralną część życia miasta, rozwijając je i promując swoją unikalną kulturę — informuje portal krakowskiye.eu.
O roli społeczności żydowskiej w życiu i rozwoju miasta co roku przypomina specjalne wydarzenie — Festiwal Kultury Żydowskiej. Jest to jedno z największych i najstarszych tego typu wydarzeń na świecie.
Z poniższego artykułu dowiesz się, co to za wydarzenie, jakie wieloletnie tradycje podtrzymuje i inne interesujące fakty na temat festiwalu.
Co to jest za wydarzenie?
Festiwal Kultury Żydowskiej to znane w Polsce i za granicą wydarzenie kulturalne, którego celem jest promocja kultury żydowskiej. Wydarzenie to reprezentuje współczesną kulturę, która rozwinęła się w Izraelu i całej diasporze.
Program festiwalu obejmuje ponad 200 różnorodnych wydarzeń. Są to m.in. koncerty, dyskusje, wykłady, spotkania twórcze i kursy mistrzowskie, których celem jest nie tylko przybliżenie gościom różnorodności kultury żydowskiej, ale także umożliwienie im osobistego jej doświadczenia.
Festiwal ma ponad trzydziestoletnią historię. Przez ten czas ukształtowały się jego tradycje, ale wydarzenie co roku wygląda zupełnie inaczej. Faktem jest, że festiwal nieustannie zmieniał się i rozwijał, dostosowując się do potrzeb czasów, aby zawsze być aktualnym i godnie prezentować współczesną kulturę żydowską. O tym, jak to się działo, przypominamy poniżej.
Szalom na Szerokiej — tradycyjne zwieńczenie festiwalu
Ważną częścią wydarzenia jest koncert Szalom na Szerokiej — 7-godzinna prezentacja muzyki żydowskiej z całego świata. Koncert ten nazywany jest sercem festiwalu i jednym z najważniejszych wydarzeń plenerowych w Krakowie. Od 2009 roku wydarzenie to zyskało rangę ogólnopolską, gdyż było transmitowane w telewizji na antenie TVP2.
Warto zauważyć, że koncert nie otrzymał takiego wydarzenia przez przypadek. Szeroka — to nazwa ulicy na „wyspie odosobnienia” zwanej Kazimierzem, gdzie w 1494 roku zostali wygnani Żydzi. Wówczas doszło do straszliwego pożaru, w którym winą obarczono Żydów, ponieważ chrześcijanie byli przekonani, że ci zabijali ich dzieci, mieszali krew z macą i szerzyli dżumę. Oczywiście z czasem takie bzdury stały się przeszłością, ale na zawsze pozostały w historii.
Organizatorzy wpadli więc na świetny pomysł, aby kulminacyjny koncert festiwalu był tak symboliczny, jak to tylko możliwe, przenosząc się z powrotem na ulicę Szeroką i deklarując w ten sposób buntowniczość i niezłomność narodu żydowskiego.
Pierwszy Festiwal Kultury Żydowskiej w Krakowie, czyli jak to się wszystko zaczęło
Festiwal Kultury Żydowskiej w Krakowie po raz pierwszy odbył się w 1988 roku, w czasie, gdy znaczenie kultury żydowskiej zostało zapomniane z powodu burzliwych wydarzeń w różnych częściach świata. Przypomnienie, kim są Żydzi i co zrobili dla Polski, a w szczególności dla Krakowa, było niezwykle ważne.
Festiwal zawdzięczamy Januszowi Makuchowi i Krzysztofowi Gieratowi, dwóm lokalnym pasjonatom, którzy postanowili przypomnieć społeczeństwu o żydowskiej historii Polski i przybliżyć bogatą kulturę tego narodu.
Kiedy organizatorzy otrzymali pozwolenie, przystąpili do organizacji pierwszego festiwalu. W 1988 roku festiwal ten całkowicie różnił się od tego, co znamy dzisiaj. Największy nacisk w programie położono na sesję naukową poświęconą spotkaniu dwóch kultur, polskiej i żydowskiej. Oczywiste jest, że naukowy punkt widzenia cieszył się znacznie mniejszym zainteresowaniem publiczności niż program kulturalny, więc po raz pierwszy festiwal odbył się w bardzo skromnym formacie. Jednak z biegiem lat wszystko zmieniło się diametralnie.
Obchody 30-lecia festiwalu — jedno z największych wydarzeń na przestrzeni wszystkich lat
Spośród wszystkich lat istnienia festiwalu na szczególną uwagę zasługuje 30. rocznica jego powstania. W 2021 roku miało miejsce przełomowe wydarzenie — 30. jubileuszowy Festiwal Kultury Żydowskiej, który mimo pandemii i licznych obostrzeń stał się prawdopodobnie największym we wszystkich latach. Poprzedził go długi prolog w 2020 roku, który trwał od 26 czerwca do 18 grudnia. Prolog ten był odpowiedzią organizatorów na wszystkie restrykcje, które objęły niemal cały świat w burzliwym roku 2020, kiedy to miały odbyć się obchody rocznicowe.
W 2021 roku organizatorom udało się stworzyć naprawdę wyjątkowe wydarzenie, poświęcone żywiołowi ognia, który odgrywa bardzo ważną rolę w judaizmie. W centrum wydarzeń festiwalowych znalazły się również kobiety.
Być może po raz pierwszy w historii zdecydowana większość wydarzeń odbyła się na świeżym powietrzu i była transmitowana na żywo, aby ludzie z całego świata mogli dołączyć.
W sumie w ramach jubileuszowego festiwalu odbyło się prawie 130 wydarzeń, mimo że duża część planowanego programu musiała zostać odwołana z powodu wciąż obowiązujących ograniczeń związanych z pandemią. 112 artystów z całego świata, ponad 60 wolontariuszy z 14 krajów — to wszystko złożyło się na przełomowe wydarzenie w historii Krakowa i całej Polski.
Oczywiście to tylko niewielki przegląd wydarzenia, które co roku przyciąga około 30 000 gości z całego świata. Aby dowiedzieć się o nim więcej, warto odwiedzić je choć raz i zanurzyć się w tej atmosferze, zrozumieć istotę kultury żydowskiej oraz jej wartość i wszechstronność.