Kraków zawsze słynął ze swoich gwiazd, a wśród nich szczególnie jasno świeci nazwisko Agnieszki Chrzanowskiej – aktorki, piosenkarki i autorki piosenek, której twórczość łączy poezję i muzykę. Należy ona do tych artystów, którzy równie pewnie czują się na scenie, przed kamerą i w studiu nagraniowym. Jej głos rozbrzmiewa w eterze radiowym, a postać co jakiś czas pojawia się w telewizji – to jako producentka, to jako bohaterka filmów dokumentalnych, pisze krakowskiye.eu.
W dorobku Agnieszki znajdują się dziesiątki kompozycji do wierszy Wisławy Szymborskiej, Czesława Miłosza i innych mistrzów polskiego słowa, a uznaniem jej drogi twórczej były dwie nominacje do prestiżowej nagrody „Fryderyk”. I choć piosenkarka ukrywa informacje o swoim mężu i rodzinie, chętnie dzieli się z dziennikarzami pomysłami twórczymi i sukcesami.
Magiczne wezwanie sceny
Agnieszka Chrzanowska urodziła się w 1968 roku w Sosnowcu. Ale jej droga do sztuki rozpoczęła się w Krakowie – mieście, które stało się jej drugim domem i duchową ostoją. Tam ukończyła szkołę aktorską SPOT, a następnie prestiżową Państwową Wyższą Szkołę Teatralną im. Ludwika Solskiego, znaną ze swoich tradycji i wysokich wymagań co do poziomu aktorstwa. Od 1996 do 2003 roku Agnieszka była nieodłączną częścią legendarnego kabaretu „Piwnica pod Baranami”, gdzie wówczas rodziła się nowa fala polskiej poezji scenicznej.
Później jej droga wiodła przez klub „Alchemia” na krakowskim Kazimierzu, który połączył jazz, awangardę i filozofię sztuki. Następnie artystka wraz z poetą Michałem Zabłockim założyła teatr piosenki „Centrum” w Krzysztoforach, którym kierowała przez dwa lata. Tam odkryła dla siebie nową twórczość – syntezę muzyki, poezji i akcji teatralnej.
Piosenka między poezją a teatrem
Talent Chrzanowskiej szybko zauważono: trzy prestiżowe nagrody na XXI Festiwalu Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu oraz pierwsza nagroda na Studenckim Festiwalu Piosenki zaświadczyły, że na polskiej scenie pojawił się nieprzeciętny głos. Podczas Igrzysk Olimpijskich w Atenach w 2004 roku Agnieszka zaprezentowała album „Ogień olimpijski” w centrum kulturalnym „Technopolis” w Gazi. Za ten projekt autorka otrzymała Wawrzyn Olimpijski od Polskiego Komitetu Olimpijskiego – wyróżnienie, które połączyło jej muzykę z ideałami pokoju, siły i harmonii.
Przez lata twórczości Chrzanowska wydała 8 solowych albumów i stworzyła ponad 200 kompozycji do wierszy wybitnych polskich poetów. Jej piosenki stały się muzycznymi interpretacjami poezji Czesława Miłosza („Makowa pestka”), Wisławy Szymborskiej („Pożegnanie z krajobrazem”), Bolesława Leśmiana („Śmierć wtórna”), Georga Trakla („Zimowy wieczór”). Utwory Agnieszki tłumaczono na grecki, angielski i francuski, a sama wykonywała piosenki nie tylko po polsku, ale i po hiszpańsku, niemiecku, a nawet w języku elfickim, stworzonym przez Tolkiena.
Jedna historia serca
Według piosenkarki, jej albumy to fragmenty życia, uchwycone w piosenkach, a każda kompozycja to osobna historia. I wszystkie są dla pani Agnieszki ważne jako „swoista dokumentacja myśli i wzruszeń”. Przyznała, że długo nie wracała do swojego debiutanckiego albumu „Słowa”, wydanego w 1996 roku jeszcze na kasecie, uważając, że tylko późniejsza płyta „Nie bój się nic nie dba” zrealizowała się tak, jak powinna. Autorce wydawało się, że aranżacje brzmią zbyt prosto. Lecz później zmieniła zdanie, ponieważ w nagraniu brali udział wybitni muzycy: Ryszard Krawczuk, Władek Grochot, Paweł Odorowicz oraz Marek „Smok” Reiss.
Za swoje osiągnięcia twórcze Agnieszka dwukrotnie była nominowana do nagrody „Fryderyk” – w 2000 roku za album „Cały świat płonie” i w 2005 roku za album „Tylko dla kobiet”. W 2013 roku otrzymała odznakę „Zasłużony dla Kultury Polskiej”, a w 2017 roku prezydent Krakowa wręczył jej honorowe odznaczenie „Honoris Gratia” za szczególne zasługi dla miasta.
Muzyka jako język duszy
Doświadczenie sceniczne Chrzanowskiej wykracza daleko poza granice Polski. Występowała na Wzgórzu Kapitolińskim w Rzymie, w bazylice Santa Maria in Aracoeli, gdzie w 2014 roku odbyła się światowa premiera ekumenicznego koncertu „Dom na Skale/La Casa sulla Roccia”. Koncert odbywał się pod patronatem ambasadora Polski w Watykanie i Muzeum Rodziny Jana Pawła II w Wadowicach. Słuchacze mogli go ocenić w albumie CD „Dom na Skale. Live in Wadowice”. Fragmenty programu zabrzmiały podczas otwarcia Światowych Dni Młodzieży 2016 roku w Krakowie i stały się symbolem duchowej jedności pokoleń.
Wówczas pani Agnieszka opowiadała, że fascynują ją relacje międzyludzkie: jak ludzie patrzą na siebie nawzajem, jak tworzą swoją rzeczywistość poprzez słowo i spojrzenie. I że obserwując ich, można napisać mnóstwo wierszowanych historii. Tak narodził się jej cykl „Piosenki z historią napisaną w Krakowie”. Autorka wspominała, jak wędrowała po mieście, niczego nie szukając, ale zawsze znajdując – potrzebne słowo, wers czy refren. To doświadczenie dało jej to, co najważniejsze – umiejętność dostrzegania i utrwalania nawet najmniejszych zmian na lepsze, bo każda z nich ma znaczenie.
Muzyka sceny i słowa
Kraków zawsze był dla Agnieszki Chrzanowskiej nie tylko miastem, ale i duchową przestrzenią, w której rodziły się tematy do piosenek. Jednym z najbardziej zauważalnych projektów stał się musical „Pan Kazimierz”, poświęcony legendarnej krakowskiej dzielnicy. Śmiałą próbą eksperymentu scenicznego krytycy nazwali również kabaretowy projekt „Mężzna Prawie Dobry Bożyna”, dla którego Chrzanowska stworzyła muzykę, teksty i koncepcję artystyczną. Spektakl połączył groteskę, czułość, subtelną ironię i człowieczeństwo.
Podczas Krakowskiej Nocy Jazzowej 2016 roku Agnieszka zaprezentowała koncert „Jazz Fair Play”, stworzony we współpracy z włoskim mistrzem akordeonu Marco Lo Russo. Dwa lata później wystąpiła w duecie ze znanym polskim pianistą Kubą Płużkiem. Mówiła, że za największe szczęście uważa możliwość znalezienia trafnego słowa, nieoczekiwanej metafory, niestandardowego opisania wydarzenia. Jej zdaniem to to samo, co odnalezienie diamentu w głębinach kopalni.
Gdy scena stała się domem
Głos Chrzanowskiej rozbrzmiewał nie tylko na scenie, ale i w eterze. Była kierownikiem artystycznym Teatru Piosenki Radiowej w Radio Kraków, gdzie stworzyła własny autorski program „Niejednona Frekuń Vibracji”. Następnie, w latach 2016–2022, prowadziła kolejny – „Polski Teatr Piosenki Radia, czyli Jesteś tym, co słuchasz”. Dziennikarzom opowiadała, że kiedy tworzyła własne programy, zawsze myślała o młodych artystach – tych, którzy „nie śpiewali coverów, a pisali coś prawdziwego”.
W 2020 roku piosenkarka stworzyła w Krakowie teatr piosenki. To nie jest po prostu projekt artystyczny, a kontynuacja jej wieloletniej pracy nad łączeniem poezji, muzyki i teatru. Właśnie tam narodziły się trzy cykle tematyczne: „Historie piosenek”, „Historie piosenek napisane w Krakowie” oraz „Historia kilku premierowych piosenek” – swoista muzyczna kronika miasta, w którym każda melodia ma swój adres, a każdy tekst – własną historię.
Kraków i magiczna muzyka
Kraków w życiu Agnieszki Chrzanowskiej stał się nie tylko miejscem zamieszkania, ale i stałym źródłem inspiracji oraz przestrzenią dla twórczości. Właśnie tam rodziły się jej piosenki, kształtowały się projekty teatralne, odbywały się premiery koncertów, tam pracowała z młodymi artystami i prowadziła programy radiowe. Miasto stało się dla niej muzyczną i poetycką sceną, gdzie każde wydarzenie, uliczka czy kawiarnia mogły podarować wątek do piosenki. Jednocześnie Agnieszka wzbogaciła Kraków o inicjatywy kulturalne: teatr piosenki, premierowe koncerty i numery festiwalowe stały się ważną częścią życia miasta, które żyje muzyką i poezją.