Kraków od zawsze słynął ze swoich gwiazd, a na tym firmamencie szczególnie jasnym blaskiem świeci nazwisko Agnieszki Chrzanowskiej – aktorki, piosenkarki i autorki tekstów, której twórczość w organiczny sposób łączy poezję z muzyką. Należy ona do grona artystów, którzy z równą pewnością czują się na scenie, przed kamerą, jak i w studiu nagraniowym. Jej głos jest doskonale znany słuchaczom radiowym, a działalność artystyczna obejmuje również telewizję – zarówno w projektach producenckich, jak i filmach dokumentalnych, o czym donosi portal krakowskiye.eu.
W dorobku artystycznym Agnieszki znajdują się dziesiątki kompozycji do wierszy Wisławy Szymborskiej, Czesława Miłosza oraz innych wybitnych polskich poetów, a dowodem uznania dla jej drogi twórczej są dwie nominacje do prestiżowej nagrody „Fryderyk”. I choć informacje o życiu prywatnym i rodzinie artystka skrzętnie chroni, to swoimi pomysłami artystycznymi i sukcesami chętnie dzieli się z dziennikarzami.
Magiczne wezwanie sceny
Agnieszka Chrzanowska przyszła na świat w 1968 roku w Sosnowcu. Jej droga do sztuki rozpoczęła się w Krakowie – mieście, które stało się jej drugim domem i duchową przystanią. Tam ukończyła Szkołę Aktorską SPOT, a następnie prestiżową Państwową Wyższą Szkołę Teatralną im. Ludwika Solskiego, słynącą z tradycji i wysokich wymagań w zakresie warsztatu aktorskiego.
W latach 1996–2003 Agnieszka była nieodłączną częścią legendarnej „Piwnicy pod Baranami”, miejsca, gdzie rodziła się nowa fala polskiej piosenki aktorskiej i poezji śpiewanej. Później jej ścieżka wiodła przez klub „Alchemia” na krakowskim Kazimierzu, łączący jazz, awangardę i filozofię sztuki. Z czasem artystka wraz z poetą Michałem Zabłockim założyła Teatr Piosenki „Centrum” w Pałacu Krzysztofory, którym kierowała przez dwa lata. To właśnie tam odkryła dla siebie nową formę wyrazu – syntezę muzyki, poezji i działań teatralnych.
Piosenka na styku poezji i teatru
Talent Chrzanowskiej został szybko dostrzeżony na polskiej scenie. Już na wczesnym etapie kariery zdobyła trzy prestiżowe nagrody na 21. Przeglądzie Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu oraz pierwszą nagrodę na Studenckim Festiwalu Piosenki, co potwierdziło pojawienie się nietuzinkowego głosu. Podczas Igrzysk Olimpijskich w Atenach w 2004 roku Agnieszka zaprezentowała album „Ogień olimpijski” w centrum kultury „Technopolis” w Gazi. Za ten projekt została uhonorowana Brązowym Wawrzynem Olimpijskim przez Polski Komitet Olimpijski, co połączyło jej muzykę z ideałami pokoju, siły i harmonii.
Przez lata twórczości Chrzanowska wydała 8 solowych albumów i stworzyła ponad 200 kompozycji do wierszy wybitnych polskich poetów. Jej utwory stały się muzycznymi interpretacjami poezji, w tym takich dzieł jak:
- Czesława Miłosza – „Makowa pestka”;
- Wisławy Szymborskiej – „Pożegnanie z krajobrazem”;
- Bolesława Leśmiana – „Śmierć wtórna”;
- Georga Trakla – „Zimowy wieczór”.
Utwory Agnieszki tłumaczono na grecki, angielski i francuski, a sama artystka wykonywała piosenki nie tylko po polsku, ale także po hiszpańsku, niemiecku, a nawet w języku elfickim stworzonym przez Tolkiena. To zestawienie podkreśla zarówno jej uznane nagrody, jak i skalę muzycznych osiągnięć, demonstrując wielowymiarowość twórczości Chrzanowskiej.
Jedna historia serca
Według piosenkarki, jej albumy to fragmenty życia utrwalone w piosenkach, a każda kompozycja stanowi odrębną historię. Wszystkie są dla Agnieszki ważne jako „swoista dokumentacja myśli i emocji”, pozwalająca poczuć jej wewnętrzny świat i twórcze poszukiwania.
Przez długi czas nie wracała do swojego debiutanckiego albumu „Słowa” (1996), wydanego jeszcze na kasecie, uważając, że dopiero późniejsza płyta „Nie bój się nic nie robić” została zrealizowana tak, jak należy. Wydawało jej się, że aranżacje brzmiały zbyt prosto, jednak z czasem zmieniła zdanie, gdyż w nagraniach brali udział wspaniali muzycy: Ryszard Krawczuk, Władek Grochot, Paweł Odorowicz i Marek „Smok” Rajss.
Za swoje osiągnięcia artystyczne Agnieszka była dwukrotnie nominowana do nagrody „Fryderyk”: w 2000 roku za album „Cały świat płonie” oraz w 2005 roku za krążek „Tylko dla kobiet”. Ponadto w 2013 roku otrzymała odznakę „Zasłużony dla Kultury Polskiej”, a w 2017 roku Prezydent Krakowa wręczył jej honorowe wyróżnienie „Honoris Gratia” za szczególne zasługi dla miasta.
Muzyka jako język duszy
Sceniczne doświadczenie Chrzanowskiej wykracza daleko poza granice Polski. Występowała na Wzgórzu Kapitolińskim w Rzymie oraz w bazylice Santa Maria in Aracoeli, gdzie w 2014 roku odbyła się światowa premiera ekumenicznego koncertu „Dom na Skale/La Casa sulla Roccia”. Wydarzenie odbyło się pod patronatem ambasadora RP przy Watykanie oraz Muzeum Dom Rodzinny Jana Pawła II w Wadowicach. Słuchacze mogli docenić ten projekt na albumie CD „Dom na Skale. Live in Wadowice”. Fragmenty programu wybrzmiały podczas otwarcia Światowych Dni Młodzieży w 2016 roku w Krakowie, stając się symbolem duchowej jedności pokoleń.
Pani Agnieszka wspominała, że fascynują ją relacje międzyludzkie: to, jak ludzie patrzą na siebie i kreują swoją rzeczywistość poprzez słowo i spojrzenie. Obserwując to, można napisać nieskończenie wiele wierszowanych historii. Tak narodził się jej cykl „Piosenki z historią napisaną w Krakowie”, w którym autorka odzwierciedla momenty z życia miasta. Podkreślała, że wędrując po mieście, niczego nie szukała, ale zawsze znajdowała odpowiednie słowa, wersy czy refreny, a to doświadczenie nauczyło ją dostrzegać i utrwalać nawet najdrobniejsze zmiany na lepsze.
Muzyka sceny i słowa
Kraków zawsze był dla Agnieszki Chrzanowskiej nie tylko miastem, ale i duchową przestrzenią, w której rodziły się tematy piosenek. Wśród najważniejszych projektów scenicznych warto wyróżnić:
- musical „Pan Kazimierz”, dedykowany legendarnej krakowskiej dzielnicy;
- projekt kabaretowy, dla którego Chrzanowska stworzyła muzykę, teksty i koncepcję artystyczną; spektakl łączył groteskę, czułość, subtelną ironię i humanizm;
- koncert „Jazz Fair Play” podczas Nocy Jazzu 2016 w Krakowie, stworzony we współpracy z włoskim wirtuozem akordeonu Marco Lo Russo;
- duet ze znanym polskim pianistą Kubą Płużkiem.
Agnieszka mawiała, że największym szczęściem jest dla niej możliwość znalezienia celnego słowa, nieoczekiwanej metafory czy nieszablonowego opisania zdarzenia. Jej zdaniem, to jak odnalezienie diamentu w głębi kopalni – i właśnie to podejście czyni jej muzykę sceniczną unikalną i żywą.
Kiedy scena stała się domem
Głos Chrzanowskiej rozbrzmiewał nie tylko na scenie, ale i w eterze. Była dyrektorem artystycznym Radiowego Teatru Piosenki w Radiu Kraków, gdzie stworzyła własną autorską audycję, a następnie, w latach 2016–2022, prowadziła program „Polski Teatr Piosenki Radia, czyli Jesteś tym, co słuchasz”, promując młodych twórców.
W 2020 roku piosenkarka założyła w Krakowie Teatr Piosenki, będący kontynuacją jej wieloletniej pracy nad łączeniem poezji, muzyki i teatru. To właśnie tam narodziły się cykle tematyczne „Historie piosenek”, „Historie piosenek napisane w Krakowie” oraz „Historia kilku piosenek premierowych”, które stworzyły swoistą muzyczną kronikę miasta, gdzie każda melodia ma swój adres, a każdy tekst – własną historię.
Kraków i magiczna muzyka
Kraków w życiu Agnieszki Chrzanowskiej stał się nie tylko miejscem zamieszkania, ale i nieustannym źródłem inspiracji oraz przestrzenią twórczą. To tutaj rodziły się jej piosenki, kształtowały projekty teatralne i odbywały premiery koncertów. Tu Agnieszka pracowała z młodymi artystami i prowadziła audycje radiowe.
Miasto stało się dla niej sceną muzyczną i poetycką, gdzie każde wydarzenie, uliczka czy kawiarnia mogły podarować temat na piosenkę. Jednocześnie Chrzanowska wzbogaciła Kraków o inicjatywy kulturalne: Teatr Piosenki, koncerty premierowe i występy festiwalowe stały się ważną częścią życia miasta, które oddycha muzyką i poezją.