Polska celebruje jedzenie tak, jakby było ono częścią tożsamości narodowej, a nie tylko kulinarną rozrywką. Festiwale gastronomiczne w tym kraju już dawno stały się wydarzeniami, które przyciągają tysiące ludzi i kształtują kalendarz turystyczny. Najciekawszą sierpniową intrygę co roku przygotowuje Kraków, gdzie tradycją stał się Festiwal Pierogów. Impreza zaskakuje nie tylko frekwencją, ale i niebywałą wyobraźnią smaków. Szczególną uwagę przyciągają kolorowe pierogi – pomarańczowe bolońskie czy różowe malinowe z serem i sosem waniliowym, które wyglądają bardziej jak obiekty artystyczne niż tradycyjne danie, pisze krakowskiye.eu.
Ciekawostki ze świata pierogów
Warto wspomnieć, że pod względem popularności to danie darzone jest ogromnym szacunkiem w Ameryce, gdzie organizowane są wielkie show kulinarne. Na przykład na festiwalach w Lawrenceville czy Whiting serwowane są zarówno tradycyjne nadzienia, jak i odważne eksperymenty: pierogi z batatami, cheddarem czy papryczką jalapeño.
Miano amerykańskiej stolicy pierogów przypisuje sobie Pittsburgh, gdzie co roku odbywa się Wielki Wyścig Pierogów, organizowany przez drużynę baseballową „Pittsburgh Pirates”. To właśnie tam po raz pierwszy przygotowano pierogi w polewie czekoladowej – klasyczne pierogi z ziemniakami i serem polano gorzką czekoladą.
Legenda o świętym Jacku i pierwszych polskich pierogach
Chociaż idea zawijania nadzienia w ciasto trafiła do Polski prawdopodobnie z Chin przez Ruś, to właśnie nad Wisłą przeszła ona prawdziwą ewolucję, stając się narodowym symbolem. Dziś pierogi królują w kuchniach wielu narodów, ale to Polacy najbardziej zaskakują bogactwem farszów. Przygotowuje się je z czekoladą, szpinakiem czy różnorodnymi warzywami, a każda nowa wersja jest małym eksperymentem, który wzbogaca klasyczne receptury.
Samo słowo „pierogi” skrywa w sobie wieki zagadek. Etnolog i językoznawca Aleksander Brückner uważał, że pochodzi ono od prasłowiańskiego słowa „pir” (uczta), ponieważ przez długi czas danie to uznawane było za stricte świąteczne. Legendy prowadzą nas do XIII wieku, kiedy to święty Jacek Odrowąż miał karmić krakowskich biedaków pierogami podczas najazdu Tatarów. Od tego czasu zapisał się w pamięci mieszkańców jako „święty Jacek z pierogami”.
Jak pierogi stały się sercem polskiej kuchni
Początkowo pierogi serwowano tylko od święta. Wielkie „kurniki” z mięsem i grzybami podawano na weselach, pieczone „knysze” były nieodłącznym elementem styp, a słodkie „saneże” przygotowywano na imieniny. Z czasem pojawiły się miniaturowe „uszka” do wigilijnego barszczu. Pierwszym powszednim daniem stały się pierogi z kiszoną kapustą – proste, tanie i pożywne.
Zachowały się również unikalne, staropolskie przepisy. Najstarsza polska książka kucharska „Compendium Ferculorum” Stanisława Czernieckiego z 1682 roku zawiera receptury na pierogi z cielęcymi nerkami czy słodkie drożdżowe z nadzieniem z róży i bzu. Klasyczna koncepcja ciasta z farszem serowym lub mięsnym przetrwała wieki, choć tatarscy „kołduni” z surową baraniną również mają swoje stałe miejsce w polskiej tradycji kulinarnej.
Kulinarne sekrety regionów
Polacy uwielbiają eksperymentować, dzięki czemu współczesne wariacje na krakowskim festiwalu potrafią zadziwić najbardziej wybrednego smakosza. Nie zapomina się jednak o tradycjach regionalnych. W Lublinie do kaszy gryczanej dodaje się miętę, na Podkarpaciu spotkamy pierogi z kaszą manną, a w tatarskiej wsi Kruszyniany królują sycące nadzienia z ziemniaków i jajek oraz mięsne „jeczpoczmaki”. Każdy region tworzy własną, jadalną historię.
Pierwszy Festiwal Pierogów w Krakowie odbył się w 2008 roku i natychmiast skradł serca mieszkańców. Na Małym Rynku zgromadziło się wówczas 20 mistrzów kuchni, oferując wszystko – od klasyki po pierwsze śmiałe próby nowatorskie. To wydarzenie zapoczątkowało tradycję, która dziś jest punktem obowiązkowym dla krakowian i turystów.
Wersje wegańskie i smakowe odkrycia
Szczególnie zapadł w pamięć festiwal z 2017 roku, kiedy to na stołach zagościły opcje wegańskie i sezonowe: tofu, dynia, kasza jaglana oraz fasola zastąpiły tradycyjne sery i mięsa. Zwycięstwo w konkursie na najlepszy przepis zdobyły wówczas klasyczne pierogi ruskie, natomiast za najbardziej kreatywne nadzienie uznano połączenie owoców i mięsa.
Najlepszych kucharzy nagradza się tradycyjnie dwiema statuetkami:
- Świętego Jacka – za nienaganną technikę klasyczną;
- Kazimierza Wielkiego – za najbardziej kreatywną i najsmaczniejszą fantazję kulinarną.
Kreatywność bez granic: Edycja 2019
Jubileuszowy, 15. Festiwal Pierogów w 2019 roku przeszedł do historii dzięki śmiałym połączeniom składników. Oprócz tradycyjnych propozycji, goście mogli spróbować pierogów z łososiem, czekoladą czy absolutnym hitem jury – kaczką z morelą. Ta ostatnia kompozycja zachwyciła nie tylko smakiem i aromatem, ale także estetyką podania.
Co sprawia, że krakowski festiwal jest wyjątkowy?
Festiwal Pierogów to mały wszechświat smaków, w którym tradycja ściera się z wizjonerstwem. Dla odwiedzających to okazja do powrotu do smaków dzieciństwa, dzielenia się rodzinnymi anegdotami i poznawania nowych ludzi. Wspólne degustacje, konkursy lepienia idealnego pieroga i oklaski dla najlepszych kucharzy tworzą atmosferę wielkiej, radosnej rodziny.
Kiedy festiwalowy dzień dobiega końca, w powietrzu unosi się zapach świeżych dań i poczucie cichej satysfakcji, które chce się zachować w pamięci aż do kolejnego lata i kolejnej edycji tego niezwykłego święta.