Kraków z pewnością można nazwać literacką stolicą Polski. I nie tylko dlatego, że mieszkał i tworzył tu słynny Stanisław Lem, czy swoje legendarne wiersze pisała laureatka Nagrody Nobla Wisława Szymborska. Kraków jest miastem literatury także dlatego, że odbywa się tu bardzo ważne wydarzenie – Międzynarodowy Festiwal Literacki im. Czesława Miłosza – pisze krakowskiye.eu.
Ten festiwal jest największym wydarzeniem książkowym w Polsce i Europie Środkowej, które gromadzi znanych gości z różnych stron świata. Co wyróżnia festiwal, jego tradycje i historię – przeczytacie w poniższym materiale.
Kilka słów o Czesławie Miłoszu
Zanim zaczniemy naszą opowieść o festiwalu, warto wspomnieć o słynnym Czesławie Miłoszu. Jest polskim poetą, prozaikiem, historykiem literatury, tłumaczem, dyplomatą. Jest także laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w 1980 roku i profesorem Uniwersytetu Kalifornijskiego. Książki tego autora zostały przetłumaczone na 44 języki.
Twórczość Czesława Miłosza to zupełnie odrębny świat, który w zależności od okresu w życiu poety był zupełnie inny. Jego wiersze napisane przed II wojną światową są pełne katastrofizmu, po wojnie są mniej patetyczne i bardziej zrozumiałe. Czesław Miłosz stworzył w literaturze własny gatunek – traktat poetycki skierowany przeciwko nowoczesności.
Genialność polskiego poety nie była od razu dostrzegana, a nawet w ojczyźnie uznano go za zdrajcę, został uroczyście potępiony przez Związek Literatów Polskich. Obowiązywał nawet zapis cenzorski, który przez długi czas zabraniał publikowania jego dzieł, a nawet wymieniania jego nazwiska. Jego książki trzeba było drukować w podziemiu i przemycać z zagranicy. Stosunek do jego twórczości zmienił się dopiero po roku 1980, kiedy poeta otrzymał Nagrodę Nobla za całokształt twórczości. Władze i inni prześladowcy Czesława Miłosza musieli zmienić swoje nastawienie.
Ponadto Czesław Miłosz zasłynął z kilku udanych zbiorów esejów. Najsłynniejsza z nich – „Zniewolony umysł” – została przetłumaczona na wiele języków i współcześnie uznawana jest za jedną z najbardziej udanych prób naukowej analizy działań reżimu komunistycznego i propagandy.
Jest bez wątpienia jednym z najwybitniejszych polskich poetów XX wieku. A dzięki temu, że przez wiele lat mieszkał i pracował w Krakowie (po powrocie z USA w 1993 osiadł na Stradomiu, gdzie zmarł), jego imieniem nazwano znany festiwal literacki.
Z historii powstania festiwalu
Festiwal powstał w wyniku krakowskich spotkań poetów Wschodu i Zachodu, zorganizowanych w latach 1997 i 2000 przez znanych polskich laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, Wisławę Szymborską i Czesława Miłosza. To właśnie te spotkania stały się impulsem do powstania festiwalu, gdyż były platformą wymiany doświadczeń w nowych warunkach, jakie powstały po zniszczeniu reżimów totalitarnych i barier oddzielających wcześniej Wschód i Zachód.
Spotkania literackie gromadziły poetów z różnych krajów – Stanów Zjednoczonych, Włoch, Estonii, Chin, Niemiec, Słowenii, Irlandii i innych. Wydarzenia te łączyły różne formy sztuki, zwłaszcza poezję i muzykę, a wśród gości znaleźli się artyści związani z różnymi ruchami religijnymi.
W kolejnych latach, zwłaszcza w 2002 i 2004 roku, odbywały się kolejne spotkania i równolegle seminaria poetyckie, co stało się możliwe dzięki Uniwersytetowi w Houston. Chociaż Czesław Miłosz zmarł w 2004 roku, jednak postanowiono kontynuować dobrą tradycję spotkań literackich tylko że w nieco innej formie. Tak więc 5 lat po jego śmierci odbył się pierwszy festiwal nazwany na cześć wybitnego poety.
Pierwszy festiwal literacki odbył się z wielkim rozmachem i uroczystością. Wszystko zaczęło się od zasadzenia Dębu Miłosza w ogrodach wydawnictwa Znak, które odbyło się przy udziale poetów zagranicznych. Pomimo tego, że festiwal odbył się po raz pierwszy, organizatorom udało się zgromadzić mnóstwo znakomitości – Andrzeja Sosnowskiego, Edwarda Pasewicza, Andrzeja Jagodzińskiego, Christophera Reida i wielu innych.
W 2014 roku zmienili się organizatorzy wydarzenia – od tego czasu jego planowanie przeszło w ręce Krakowskiego Biura Festiwalowego i Fundacji Miasto Literatury. Nowi organizatorzy wprowadzili nowy schemat festiwalu, wprowadzając działalność Komitetu Honorowego i Rady Programowej.
Tradycje festiwalowe
Festiwal Literacki im. Czesława Miłosza podczas swojej długiej historii wypracował swoje własne tradycje. Przede wszystkim widać to po programie – festiwal niezmiennie składa się z występów wybitnych postaci światowej literatury, poetów i prozaików, laureatów Nagrody Nobla, krytyków i tłumaczy. To potężna drużyna literatów z własną wizją i niekonwencjonalnym podejściem do współczesnej literatury.
Zgodnie z tradycją program festiwalu obejmuje również spotkania autorskie, wieczory poetyckie, debaty, spotkania panelowe, wykłady itp. Tematyka wydarzenia co roku jest inna – wszystko zależy od hasła wybranego przez organizatorów i ogłoszonego dzień wcześniej. Hasło to zazwyczaj odzwierciedla aktualne problemy świata i sztuki. Przykładowo w 2011 roku festiwal odbywał się pod hasłem „Rodzinna Europa”. Często hasło wybierane jest z tytułów dzieł literackich.