Jadwiga Jędrzejowska – finalistka turniejów Wielkiego Szlema

Wśród najwybitniejszych polskich sportowców znajduje się nazwisko tenisistki Jadwigi Jędrzejowskiej, która w drugiej połowie lat 30. XX wieku należała do grona najlepszych tenisistek na świecie. Współcześni badacze podkreślają, że osiągnięcia tej zawodniczki są trudne do powtórzenia – trzykrotnie wystąpiła w finale singla turniejów Wielkiego Szlema, co stanowi rekord w polskim tenisie. Ponadto zdobyła 65 tytułów mistrzyni Polski w singlu, deblu i mikście.

Początki kariery sportowej

Jadwiga Jędrzejowska urodziła się w październiku 1912 roku w Krakowie. Już od najmłodszych lat fascynowała się tenisem, ponieważ ich dom znajdował się blisko kortów tenisowych. Początkowo obserwowała grę i podawała piłki zawodnikom, a gdy miała 10 lat, ojciec podarował jej pierwszą rakietę, wykonaną z drewna z powodu ograniczonych środków finansowych. Był to dla niej najcenniejszy prezent, o czym wspominała w swoich wspomnieniach, że trzymała rakietę pod poduszką, jak inne dziewczynki swoje lalki. W wieku 13 lat zapisała się do akademickiego klubu tenisowego. Inni zawodnicy początkowo nie chcieli grać z córką zwykłego robotnika, ponieważ tenis był wtedy uważany za sport dla arystokracji. Musiała trenować z męskimi trenerami, co prawdopodobnie wpłynęło na jej technikę i styl gry.

W wieku 20 lat Jadwiga zdobyła swój pierwszy tytuł mistrzyni Polski. W 1931 roku zadebiutowała na Wimbledonie. W 1935 roku wygrała prestiżowy turniej w Rzymie, a dwa lata później czterokrotnie awansowała do czołowej czwórki na Roland Garros, Wimbledon i US National. W 1936 i 1937 roku uznawana była za najlepszą sportowczynię Polski w plebiscycie „Przegląd Sportowy”. Pomimo propozycji kariery w modelingu, zdecydowała się kontynuować swoją karierę tenisową.

Szybki wzlot kariery sportowej

Fenomen młodej polskiej tenisistki wzbudził zainteresowanie trenerów i dziennikarzy. W swojej książce o historii tenisa w Polsce „Kroniki polskiego tenisa 1901-2018” Zbigniew Chmielewski opisywał grę Jadwigi jako dynamiczną, temperamentną, a w razie potrzeby – bardzo finezyjną. Zachwycała na wszystkich turniejach. W środowisku tenisowym nazywano ją Dża-Dża, Amerykanie i Anglicy – Dżed lub Dża-Dża, ponieważ trudno było wymówić jej imię. W 1939 roku zdobyła tytuł Wielkiego Szlema w grze podwójnej podczas mistrzostw Francji z Simoną Mathieu, pokonując w finale Alice Florian i Hellę Kovach.

Według relacji współczesnych Jadwiga była osobą prostą w kontaktach, pewną siebie, umiała zdobywać sympatię. Grała nawet z królem Szwecji Gustawem V w mikście. Wielkie postacie przedwojennego tenisa starały się o jej względy, ale Jędrzejowska nikogo nie faworyzowała. Mało kto wie, że znana na całym świecie Polka potrafiła nawet podczas jednego z meczów pokłócić się ze sławnym komikiem Charlie Chaplinem, który komentował grę. Później zgodzili się, zaprzyjaźnili i ich przyjaźń oraz korespondencja trwały wiele lat. Jadwiga odbyła również podróż transatlantycką na „Queen Mary”, zorganizowaną przez sponsorów. Była również znana jako zagorzała miłośniczka bali i tańców. Jednak jej współcześni podkreślali, że na jej karierę wpływało uzależnienie od papierosów, z którego nie zamierzała rezygnować. Problemy zdrowotne, takie jak duszność i zmęczenie, powodowały, że przegrała kilka ważnych meczów.

Wyzwania wojenne

Początek II wojny światowej zatrzymał, ale nie zakończył kariery sportowej polskiej tenisistki. Podczas okupacji Polski przez sześć lat nie trzymała rakiety w rękach. Na początku wojny Amerykanie proponowali Jadwidze opuszczenie kraju, a sam król Szwecji Gustaw V, który był jej partnerem na Riwierze, wysłał zaproszenie i oferował ochronę. Niemieccy okupanci próbowali zmusić ją do wyjazdu do III Rzeszy. Odważna Polka odmówiła wszystkich propozycji i pozostała w ojczyźnie. Pracowała w fabryce obuwia. Przebywała w Warszawie podczas powstania, a następnie udało jej się uciec przed deportacją do Pruszkowa.

Po wojnie Jędrzejowska wróciła do Warszawy, ale jej dom został spalony, a wraz z nim wszystkie nagrody, dyplomy i pamiątki. Pozostał jej jedynie srebrny medal Wimbledonu jako wspomnienie sportowych osiągnięć. Chociaż udało się uratować niektóre cenne przedmioty, po wojnie Jędrzejowska wyszła za mąż za inżyniera Alfreda Gallerta, ale nadal występowała pod panieńskim nazwiskiem.

Sukcesy po wojnie

W 1946 roku, gdy otrzymała zaproszenie na Wimbledon, zdała sobie sprawę, że nie ma szans z takim stanem zdrowia, zwłaszcza w konfrontacji z zawodnikami, którzy trenowali nieprzerwanie. Mimo to pojechała, by zobaczyć, jak zmienił się tenis. Spotkała wielu przyjaciół, którzy byli zaskoczeni, że Jadwiga żyje. Angielskie gazety informowały już, że znana na całym świecie Dża-Dża zginęła podczas okupacji. Choć wydawało się, że nie ma szans na wygraną, a jej byłe rywalki już zakończyły kariery, a młodsze pokolenie grało bardzo aktywnie, Jędrzejowska wzięła udział w turnieju pocieszenia i wygrała. Potem odnosiła sukcesy w zawodach w Pradze, Sztokholmie i Budapeszcie, ale zdawała sobie sprawę, że nie będzie już mogła wygrać na Wimbledonie. W 1950 roku Jadwiga Jędrzejowska otrzymała tytuł Zasłużonego Mistrza Sportu kraju. Nawet w wieku 50 lat wygrywała mistrzostwa Polski przez kilka kolejnych lat, co badacze nazywali fenomenem, ponieważ w tym wieku sportowcy zazwyczaj kończą karierę, zwłaszcza że Jędrzejowska paliła dużo papierosów i piła mocną kawę, co jest zabronione dla sportowców. Jednak ta kobieta otwarcie ignorowała wszystkie zakazy. Później przeszła na pracę trenerską, ale szybko zdała sobie sprawę, że to nie jej droga. Uczniowie ją męczyli, wybijały ją z rytmu, i Jadwiga uznała, że musi pożegnać się z tenisem. Był to dla niej krok, jakby zdradzić miłość swojego życia, ale musiała to zrobić w 1968 roku.

Osiągnięcia sportowe: krótki przegląd

W ciągu 39 lat kariery tenisowej Jadwiga Jędrzejowska brała udział nie tylko w międzynarodowych turniejach, ale także w meczach klubowych i krajowych zawodach. 65 razy uznano ją za najsilniejszą tenisistkę Polski, co do początku XXI wieku nie udało się osiągnąć żadnej innej polskiej sportowczyni. Ciekawe, że Jędrzejowska wygrywała zarówno w singlu, deblu, jak i mikście. Ponadto 60 razy docierała do finałów prestiżowych międzynarodowych turniejów. W 1938 roku Polska Federacja Tenisowa przyznała jej tytuł mistrzyni kraju bez gry.

Jędrzejowska była zwyciężczynią 1 turnieju Wielkiego Szlema w grze podwójnej w 1939 roku, finalistką 3 turniejów Wielkiego Szlema w singlu na Wimbledonie w 1937 roku oraz Roland Garros w 1939 roku, finalistką 2 turniejów Wielkiego Szlema w deblu na Roland Garros w 1936 roku i US National w 1938 roku, oraz finalistką 1 turnieju Wielkiego Szlema w mikście na Roland Garros w 1947 roku. Sama zawodniczka uznawała swoje atuty za mocny forehand, dobrą serwis, smecze i skróty z bekhendu. Jej słabością były akcje przy siatce. Wśród odznaczeń znalazły się dwa Złote Krzyże Zasługi oraz Order Odrodzenia Polski.

Pożegnalne przesłanie Jadwigi Jędrzejowskiej

Ostatnie lata życia znana sportowczyni spędziła w majątku w Katowicach. Lubiała spędzać czas z sąsiadami „na kawie i papierosie”. Przyjaciele wspominali, że nawet na starość zachowała dobroć, szczerość i skłonność do idealizowania. Uważała, że wszyscy wybitni tenisiści grają z duszą, mimo że większość z nich już wtedy występowała dla dużych nagród pieniężnych. Sportowca zniszczył rak krtani; odeszła z życia w lutym 1980 roku. Wspomnienia legendarnej tenisistki zawierają radę dla młodych sportowców, aby jak najwięcej podróżowali na zawody i wykorzystywali porażki jako okazję do stawania się silniejszymi.