Maria Jarema to polska artystka, rzeźbiarka, aktorka i projektantka, która tworzyła kostiumy i dekoracje teatralne.
Maria Jarema znana jest jako barwna i charakterystyczna przedstawicielka polskiej awangardy – artystycznego nurtu modernizmu, który opierał się na nowatorskich podstawach estetyki, pisze krakowskiye.eu.
Stronami życia znanej polskiej artystki Marii Jaremy
Co ciekawe, jedna z najwybitniejszych artystek modernistycznych Maria Jarema urodziła się na Ukrainie, a mianowicie w mieście Stary Sambor, w obwodzie lwowskim dwudziestego czwartego listopada 1908 roku. Jej brat Józef Jarema był także malarzem, aktorem i reżyserem Teatru Lalek. Innym bratem Marii jest Władysław Jarema – aktor i założyciel Teatru Lalek w Krakowie.
Następnie przeniosła się do Krakowa. Tam wstąpiła do Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki i studiowała w latach 1929 — 1935 na Wydziale Rzeźby, gdzie wykładał Xawery Dunikowski.
Lata studiów i początek twórczości Marii Jaremy przypadły na lata przedwojenne. Artystka otrzymała swoje pierwsze pudełko z farbami od polskiego malarza Zygmunta Waliszewskiego, jednak za swoje powołanie wybrała właśnie rzeźbę. W okresie I wojny światowej była głównie rzeźbiarką.
W latach 1934-1939 tworzyła kostiumy i dekoracje do przedstawień teatralnych. Po wojnie Maria Jarema zajmuje się głównie gatunkiem malarstwa, pracując nad abstrakcyjnymi płótnami.
Interesuje się również techniką zwaną monotypią, którą łączy z temperą i farbami olejnymi. W tej oryginalnej technice Maria Jarema namalowała swoje słynne cykle obrazów – „Penetracje” i „Rytmy”.
Dzieła Maryi są żywym odzwierciedleniem jej fascynacji formą, w szczególności ludzką i jej miejscem w przestrzeni. Obrazy jej obrazów są niezwykle dynamiczne. Artystka w swoich umiejętnościach osiąga równowagę między figuratywnymi i abstrakcyjnymi figurami.
W 1954 roku Maria Jarema wyszła za mąż za polskiego pisarza Kornela Filipowicza, z którym wychowywała syna Aleksandra. Zmarła pierwszego listopada 1958 w wieku 49 lat. Pochowana na cmentarzu Salwatorskim w Krakowie.
Twórczość Marii Jaremy i przedstawienie krakowskiej awangardy
Maria Jarema znana jest jako współzałożycielka awangardowego stowarzyszenia „Grupa Krakowska”, do którego należeli artyści Leopold Lewicki, Jonasz Stern i inni. Ugrupowanie powstało w 1930 roku i działało do 1937 roku jako studenckie zrzeszenie artystyczne w Krakowie.
Po 1945 roku Maria dołączyła do Grupy Młodych Plastyków. Później, w 1957 roku w okresie „odwilży”, przystąpiła do odbudowy „Grupy Krakowskiej”.
Maria Jarema tworzyła zwarte formy, odwołując się do świata przyrody. O jej kształtach decyduje witalność i sprężystość, co podkreślała gładka powierzchnia rzeźb. Później od czasu do czasu wracała do tego stylu, konsekwentnie stosując wcześniej opracowane formuły (np. „Kompozycja” 1956 rok).
Wraz z przyjaciółmi artystami Maria brała udział w trzech wystawach sztuki współczesnej, które odbywały się w Krakowie w latach 1948-1949 i Warszawie w latach 1957-1959.
Oprócz malarstwa Maria Jarema interesowała się scenografią teatralną. W tej dziedzinie Maria miała cenne doświadczenie, które zdobyła podczas współpracy z Teatrem awangardowym „Cricot” jej brata Józefa Jaremy. Maria Jarema przystąpiła następnie do opracowania odważnych scenografii i kostiumów, które później wykorzystała w powojennym awangardowym Teatrze „Cricot 2” Tadeusza Kantora.
W tym samym czasie, po 1945 roku, artystka eksperymentuje w malarstwie. Na początku interesują ją abstrakcyjne rozwiązania teksturowane, pełne fantazji i aluzji. Chociaż w kilku obrazach odzwierciedla widzialną rzeczywistość.
Jednak artystka stworzyła najlepsze obrazy w przeddzień swojej śmierci. Prace te wykonywane są w technice monotypii połączonej z innymi – olejami, temperą, lakierami, wykazywały śmiałe awangardowe rozwiązania Marii. Należą do nich cykle „Postacie”, „Figury”, „Głowy”, „Chwyty”, „Wyrazy”, „Filtry”, „Penetracje”, „Rytmy”. W pracach wspomnianych cykli można zaobserwować uproszczenie i spłaszczenie postaci ludzkich, co tworzy efekt, jakby postać składała się z małych cząstek — abstrakcyjnych atomów.