A. Bursa to poeta, którego życie było krótkie, a los – trudny. Mimo wszystko potrafił zostawić po sobie wyraźny ślad w polskiej literaturze. Niektórzy nazywają A. Bursę poetą “przeklętym”, inni – „kaskaderem” lub „kamikadze” literatury polskiej. Nie ma w tym nic dziwnego! Poeta wyróżniał się wyjątkowym buntowniczym charakterem, co przejawiało się w jego twórczości. Przyjrzyjmy się zatem bliżej życiu i twórczości wybitnego poety na krakowskiye.eu.
Z kart biografii A. Bursy
A. Bursa urodził się w Krakowie 21 marca 1932 roku. Rodzice przyszłego poety byli filologami, którzy uczyli w szkole. Już jako małe dziecko A. Bursa doświadczył tego, czym są problemy rodzinne. Matka poety była wszak żarliwą katoliczką i wychowała się w rodzinie mieszczańskiej, a ojciec zafascynowany ideologią komunizmu został ateistą. Te ideologiczne sprzeczności doprowadziły w 1947 roku do rozwodu rodziców A. Bursy. Ciekawe, że sam A. Bursa zaprzeczał marksistowskim poglądom własnego ojca i pozostawał z nim w ciągłych napiętych stosunkach. Jednak później poeta nie popierał katolicyzmu i wykreślił swoje nazwisko z ksiąg kościelnych.
A. Bursa uczył się w Gimnazjum i Liceum im. Jana Kochanowskiego w Krakowie, do którego wstąpił po zakończeniu II wojny światowej. Tam też poznał swoją przyszłą żonę Ludwikę Szemioth.
Następnie studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Egzaminy na uniwersytet udało się zdać poecie dopiero za drugim razem. Za pierwszym podejściem nie udało mu się dostać na uczelnię z powodu jego przekonań ideologicznych. Głównym powodem było odejście Andrzeja ze Związku Młodzieży Polskiej, gdzie nie podobała mu się polityka organizacji.
Najpierw poeta zapisał się na dziennikarstwo na Wydziale Filozoficzno-Historycznym. Jednak później rozczarował się ówczesnym systemem szkolenia dziennikarzy, który często podlegał cenzurze i represjom. W związku z czym, A. Bursa miesiąc później przeniósł się na filologię bułgarską.
Podczas studiów na uniwersytecie rozpoczął pracę w lokalnym piśmie „Dziennik Polski”. W 1952 roku ożenił się z Ludwiką, z którą mieli syna. W tym czasie Andrzej miał ciężkie chwile – ciężko pracował, aby utrzymać swoją rodzinę. Dlatego na trzecim roku studiów postanowił przerwać naukę na Uniwersytecie Jagiellońskim.
Co ciekawe, poeta nigdy nie lubił pracować w gazecie. Sam przyznawał, że pracował wyłącznie na utrzymanie rodziny. Takie opinie wynikały z faktu, że teksty pisane przez A. Bursę były nieustannie cenzurowane i wielokrotnie zmieniane. Tym samym autor nie mógł swobodnie wyrażać swojej opinii i uwypuklać prawdy. Sposobem na swoistą ucieczkę od realności i wyrażenie siebie stały się dzieła twórcze poety. A. Bursa napisał wiele wierszy, opowiadań i wierszy, które oddają ducha jego buntowniczej natury.
Ostatnie lata życia poety były dla niego rozczarowujące: został zwolniony z pracy z powodu niechęci do dalszego znoszenia cenzury, jego wiersze nie zostały przyjęte do druku i doszło do zaostrzenia wrodzonej dolegliwości.
A. Bursa zmarł w 1957 roku, w młodym wieku, mając wtedy jedynie 25 lat. Według badań lekarskich poeta od urodzenia miał słabo rozwiniętą aortę, co spowodowało nagłą śmierć autora.
Twórczość jako bunt
A. Bursa zaczął pisać wiersze podczas nauki w liceum. Napisane utwory lubił czytać swojej matce wracając do domu, po czym mógł wrzucić teksty do kominka. Jednak za każdym razem matka zapobiegała spaleniu rękopisów i wyjmowała je z ognia. Już w latach studiów na uniwersytecie A. Bursa zaczął drukować swoje poezje w magazynie “Życie Literackie”, który był prawdziwą nowością w ówczesnej polskiej przestrzeni kulturowej. Poeta wszedł też w krąg młodzieży utworzonej w ramach Związku Literatów Polskich.
Poetyckie teksty A. Bursy przedstawiają niesprawiedliwość i moralny upadek współczesnego społeczeństwa, w którym ludzie nie chcieli poznać prawdy i sprzeciwić się brutalnemu reżimowi. Dlatego temat buntu jest wszechobecny w poezji A. Bursy. Poeta w stylistyce zwrócił się ku surrealizmowi i naturalizmowi. Niektórzy krytycy literaccy zaliczają jego utwory do antyestetycznych, podkreślając jego sarkastyczny sposób bycia i czarny humor.
Niestety, A. Bursa za życia nie zdołał wydać zbioru własnych wierszy, który nazwał „Kat bez maski”. W końcu wydawnictwo odmówiło mu ze względu na „niedopuszczalność” tekstów poety. Dlatego pierwszy zbiór Andrzeja ukazał się dopiero po jego śmierci – w 1958 roku.
Słynne dzieła autora to opowiadanie „Zabicie ciotki” i wiersz „Luiza”, których teksty zostały wykorzystane w filmach: w 2007 roku ukazał się film Macieja Wojtyszki “Ogród Luizy”, a w 2013 roku – film Mateusza Głowackiego pod tytułem „Zabicie ciotki”.